จุดประสงค์การเรียนรู้ วิดีโอสื่อการสอน แผนภาพมโนทัศน์ แบบจำลองการทดลอง ภาพเคลื่อนไหวประกอบการบรรยาย เกม ตัวอย่างข้อสอบ


การกระเจิงของแสง

       การกระเจิงของแสง คือ ปรากฏการณ์ที่แสงกระจัดกระจายไปโดยรอบ เมื่อแสงเดินผ่านผ่านโมเลกุลต่าง ๆ โดยแสง
ที่มีความยาวคลื่นน้อยจะสามารถกระเจิงแสงได้ดีกว่าแสงที่มีความยาวคลื่นสูง

ท้องฟ้ากับการกระเจิงของแสง
        ท้องฟ้าเป็นสีฟ้านั้นเกิดจากการกระเจิงแสงของโมเลกุลในชั้นบรรยากาศของโลก โดยเมื่อแสงขาวจากแสงแดด
ผ่านเข้ามายังชั้นบรรยากาศของโลกจะกระทบกับโมเลกุลของอากาศทำให้กระจัดกระจายไปโดยรอบ เราพบว่าแสงสีม่วง
ซึ่งมีความยาวคลื่นน้อยที่สุดจะกระเจิงได้ดีที่สุดถัดมาคือแสงสีฟ้า แต่ในความเป็นจริงเรตินาของคนเรา มีประสาทรับแสง
ที่ไวต่อแสงสีฟ้ามากกว่าสีม่วง ทำให้เรามองไม่ค่อยเห็นส่วนที่เป็นสีม่วง แต่จะเห็นสีฟ้ามากกว่าในเวลากลางวัน
เมื่อถึงช่วงเวลาเย็นท้องฟ้าจะเปลี่ยนสีกลายเป็นสีส้มหรือสีแดง นั่นเป็นเพราะในเวลาเย็นหรือเช้า แสงจะเข้ามาเฉียงๆ
เป็นมุม ทแยงกับพื้นโลก และต้องผ่านบรรยากาศหนาขึ้นมากกว่าเวลาที่พระอาทิตย์ตรงศีรษะ และกว่าจะเดินทางถึงตาเรา
แสงสีฟ้าส่วนใหญ่จะกระเจิงออกไปหมด ทำให้แสงที่เหลือ ซึ่งเป็นพวกสีส้มสีแดงที่จะกระเจิงแสงเข้าสู่ตา เมื่อเวลาเย็น
ท้องฟ้าก็จะเริ่มเปลี่ยนสีไปทางสีส้มมากขึ้น

ตัวอย่างการกระเจิงของแสงในสารละลาย
       ปรากฏการณ์ทินดอลล์ เป็นสมบัติอย่างหนึ่งของคอลลอยด์ ซึ่งเกิดจากการกระเจิงแสง (Scattering of light) ของอนุภาคของคอลลอยด์ที่อยู่ในสารละลาย ดังรูป

                      บีกเกอร์ที่ 1            บีกเกอร์ที่ 2


     1. ใน บีกเกอร์ที่ 2 สามารถระบุได้ว่าเป็นสารละลาย เพราะอนุภาคของสารละลาย ซึ่งมีขนาดเล็กมาก ทำให้แสง
สามารถเดินทางผ่านสารละลายได้ตลอด เนื่องจากอนุภาคไม่สามารถที่จะเกิดการกระเจิงแสงได้ ดังนั้น เราจึงไม่เห็น
ลำแสง ในสารละลาย
     2. ส่วนใน บีกเกอร์ที่ 1 เป็นคอลลอยด์ เพราะเมื่อฉายแสงผ่านระบบที่เป็นคอลลอยด์ โดยทั่วไปอนุภาคของคอลลอยด์
มีขนาดใหญ่กว่าอนุภาคของสารละลาย ปรากฏว่า เมื่อฉายแสงเข้าไปในระบบที่เป็นคอลลอยด์ อนุภาคของคอลลอยด์
สามารถเกิดการกระเจิงแสงได้ ทำให้เราสามารถมองเห็นลำแสงที่วิ่งผ่านคอลลอยด์ แสงที่วิ่งผ่านสารละลาย
จึงมีความเข้มของแสงลดลง ปรากฏการณ์ดังกล่าว เรียกว่า ทินดอลล์ (Tyndall effect) จากปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น
สามารถอธิบายได้ว่า เมื่อฉายแสงเข้าไปในระบบที่เป็นคอลลอยด์ อนุภาคของคอลลอยด์ซึ่งมีขนาดอนุภาค
ใกล้เคียงกับความยาวคลื่นแสงที่ตาของคนเรามองเห็น แสงที่ตกกระทบบนอนุภาคของคอลลอยด์จะถูกกระเจิงออก
เราจึงสามารถมองเห็นลำแสงที่ผ่านระบบคอลลอยด์ ดังนั้นในการแยกสารละลายคอลลอยด์ จึงใช้ปรากฏการณ์ทินดอลล์
แยกของผสมที่เป็นสารละลายกับคอลลอยด์ออกจากกัน   นอกจากนี้แล้วปรากฏการณ์ทินดอลล์ ก็สามารถเกิดขึ้นในธรรมชาติ
และตาคนเราก็สามารถสังเกตเห็นได้ เช่น ปรากฏการณ์รุ้งกินน้ำ ที่เกิดจากโมเลกุลของละอองน้ำ เกิดการกระเจิงกับแสงอาทิตย์ หลังจากที่ฝนตก หรือ การกระเจิงของฝุ่นในอากาศกับแสงอาทิตย์ ซึ่งทำให้เราทราบว่า แสงเดินทางเป็นเส้นตรง


รุ้งกินน้ำ การกระเจิงแสงของฝุ่นในอากาศ



แสงเป็นอนุภาคหรือคลื่น
แสงและสเปคตรัม
การแทรกสอดของแสง
การเลี้ยวเบนของแสง
เกรตติง
การกระเจิงของแสง
ปรากฏการณ์เรือนกระจก

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

© สำนักเทคโนโลยีเพื่อการเรียนการสอน สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ